Αλήθεια πόσο καλά γνωρίζουμε την Αθήνα μας; Σε ένα καθημερινό περίπατο στην Αθήνα, στον πεζόδρομο της Ακρόπολης, γνωρίζουμε τι βλέπουμε; Μάλλον λίγα. Κάποιοι ίσως θα ρωτήσουν και γιατί να ξέρω; Δενξέρω αν είμαι περίεργος εγώ, αλλά όταν βλέπω την περιοχή γύρω από την Ακρόπολη, θέλω να ξέρω τι βλέπω. Μάλλον περίεργος είμαι…ή δεινόσαυρος.
Ας τα πάρουμε απότην αρχή. Σήμερα η Α και Β Λυκείου, σε συνεργασία με το μουσείο Ηρακλειδών, ακολούθησαν το πρόγραμμα του Αρχαιολογικού και του Βυζαντινού περιπάτου αντίστοιχα. Όμως αν δεν είστε σχολείο και θα θέλατε να γνωρίσετε καλύτερα την Αθήνα υπάρχουν οργανωμένες περιηγήσεις τόσο δωρεάν (από τον Δήμο Αθηναίων ή άλλους φορείς), όσο και από κάποια μουσεία. Βέβαια πάντα υπάρχει και το διαδίκτυο με πληροφορίες τόσο σε κείμενο όσο και βίντεο από περιηγήσεις.
Σήμερα λοιπόν με τον φόβο κάποιου ρίσκου – λόγω καιρού – οργανώσαμε την περιήγηση. Ευτυχώς ο καιρός μας βγήκε ιδανικός : με συννεφια, λίγο ζεστός, με αρκετή υγρασία αλλά όχι υπερβολική, ότι πρέπει για περπάτημα. Ξεκινήσαμε λοιπόν και μπήκαμε στην περιοχή γύρω από την αρχαία αγορά, με ελεύθερη πρόσβαση, και περπατήσαμε τον χωματόδρομο ανάμεσα στην Ακρόπολη και την Αρχαία Αγορά. Στην σκιά της Ακρόπολης λοιπόν, μεταφερθήκαμε δυόμιση χιλιάδες χρόνια πριν, όπου στην αρχαία αγορά, οι Αθηναίοι πολίτες, περνούσαν τον ελεύθερο χρόνο τους, κάνοντας περίπατο, συζητώντας, φιλοσοφώντας και αποφασίζοντας. Ωραίες εποχές. Είδαμε από μακριά δυστυχώς, την Στοά του Αττάλου, τον Ναό του Ηφαίστου, τον λόφο της Πνύκας, απέναντι, και φυσικά όσους από τους ναούς στην Ακρόπολη φαίνονταν από τον πεζόδρομο. Δυστυχώς αυτοί οι χώροι δεν είναι πλέον δωρεάν προσβάσιμοι κάθε μέρα για τους Έλληνες όπως ήταν κάποτε. Από ότι είδα, μπορεί κάποιος την πρώτη και την τρίτη Κυριακή κάθε μήνα από 1η Νοέμβρη μέχρι και 31 Μάρτη να επισκεφτεί αυτούς τους χώρους, αλλά και σε κάποιες περιπτώσεις, ειδικότερα που μπορείτε ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ. Μια πολύ καλή ιδέα για μια κυριακάτικη βόλτα. Ελπίζω μόνο η εγκύκλιος να είναι εν ισχύ γιατί δεν είδα κάποια ημερομηνία.
Ας επανέλθουμε στον περίπατο…
Σταθήκαμε στον δρόμο των Παναθηναίων, βλέποντας τον ανηφορικό δρόμο, φανταστήκαμε την πομπή των Αθηναίων, μεταφέροντας το πέπλο της Αθηνάς για το δεκαπεντάμετρο χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς. Και μετά ήρθαμε στο σήμερα και κατηφορίσαμε για τους “Αέρηδες” …
… όπου μάθαμε τι σημαίνει υδραυλικό ρολόι και γιατί λέγονται αέρηδες…
Η ξεναγός μας, παραστατικότατη, μας έβαλε “μέσα στην Ρωμαϊκή αγορά” περιγράφοντας μας πως δημιουργήθηκε αρκετά χρόνια μετά την αρχαία αγορά.
Φτάνοντας στην πύλη της “Αρχηγέτιδος Αθηνάς” βγάλαμε και την καθιερωμένη ομαδική φωτογραφία, …
Κάπως έτσι έκλεισε ο περίπατος, επιστρέφοντας από Ανδριανού στο Μουσείο όπου είχαμε τον χρόνο, να αχαλαρώσουμε και να απολαύσουμε το “αττικό φως” και να δούμε την Ακρόπολη να μας χαιρετάει.
Πραγματικά μια ωραία ιδέα. Αν το συνδυάσεις και τις παροχές δωρεάν πρόσβασης, πιστεύω ότι θα άξιζε ένας περίπατος. Προσωπικά έχω εντυπωσιαστεί από τον Κεραμεικό αλλά και την Αρχαία Αγορά με το μουσείο της. Επίσης μια βόλτα στο Θέατρο του Διονύσου, το θεωρούμενο πρώτο θέατρο της αρχαιότητος, με τον περίπατο των Αθηναίων, τις Χορηγίες. Σκεφτείτε να βγείτε βόλτα στον περίπατο, στη σκιά της Ακρόπολης, όπως οι Αρχαίοι Έλληνες πριν δυόμιση χιλιάδες χρόνια. Μετά τα Αναφιώτικα, μοναδικά – για όσο υπάρχουν, μια και δεν επτρέπεται καμία παρέμβαση στον χώρο και οι κληρονομικοί ιδιοκτήτες, δεν μπορούν να κάνουν καμία παρέμβαση. Μια βόλτα στα Αναφιώτικα, είναι είναι ταξίδι στο χώρο και τον χρόνο… Στην Ανάφη του προηγούμενου αιώνα. Μπορώ να γράφω ώρες… για του Ψυρρή, για το Δίπορτο, για την περιοχή γύρω από την Αγία Ειρήνη, την Καπνικαρέα…. και και και…Τόσα μέρη που περιμένουν να τα γνωρίσουμε. Πάρτε λοιπόν τους φίλους σας, τα παιδιά σας, ή και μόνοι σας, και οργανώστε έναν περίπατο. Δείτε στον χάρτη τα σημεία αναφοράς και ψάξτε βρείτε για να μάθετε τι θα δείτε. Μη το ψάχνετε εκείνη τη στιγμή θα βαρεθείτε και θα το αφήσετε. Να πάτε “διαβασμένοι”.
Αν είστε εκπαιδευτικοί έχω να προτείνω δύο προγράμματα…”της Πλάκας”.
Το πρώτο το έτρεξα το 1998 και ήταν διαθεματικό (πολύ της μόδας τότε…). Ένα τμήμα είχε χωριστεί σε ομάδες. Μία πήγε στην Δημοτική Βιβλιοθήκη στην Αθηνάς, και έψαξε βιβλιογραφικά για την περιοχή. (εννοείται μετά από συνεννόηση). Η άλλη ομάδα η Φωτογραφική, προφανώς απαθανάτιζε κτίρια στη Πλάκα και η τρίτη της συνέντευξης, κυκλοφορούσε και προσπαθούσε να πάρει πληροφορίες από κατοίκους που έβρισκε για την Πλάκα. Είχαμε φτιάξει κάποιες τυποποιημένες ερωτήσεις που κάνανε. Μετά όλες οι ομάδες μαζεύτηκαν, τα βάλανε κάτω και κάνανε την “εργασία της Πλάκας”. Σε άλλες εποχές, χειρόγραφη, με φωτοτυπίες, η εμπειρία έμεινε σε εμένα και τους μαθητές της εποχής. Μπορεί να προσαρμοστεί όμως στα σημερινά δεδομένα.
Το δεύτερο είναι ο “περίπατος της Πλάκας”. Ξεκινάει από τους Στήλους του Ολυμπίου Διός και την Πύλη του Ανδριανού. Το μυστικο΄σε αυτή είναι σε κάθε σημείο, να έχουν ανάθεση ένας ή δύο μαθητές να πούνε δύο λόγια για το τι βλέπουμε. Αρχίζω την καταγραφή με βάση την σειρά επίσκεψης :
- Πύλη Ανδριανού – Στήλοι Ολυμπίου Διός / 2. Θέατρο Διονύσου – Χορηγίες – Περίπατος Αθηναίων – Χορηγικό μνημείο Λυσικράτους / 3. Ωδείο Περικλέους – Ναός Αγίου Γεωργίου – Αλεξανδρινού / 4. Αναφιώτικά – Μαρμάρινη στήλη για τον Κουκίδη / 5. Εξώστης Αναφιώτικα – Τοπόσημα της Αθήνας / 6. Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών / 7. Ρωμαϊκή Αγορά – Αέρηδες / 8. Μητρόπολη και Ναός Αγίου Ελευθερίου.
Εκεί έκλεινε ο κύκλος. Διάρκεια περίπου 2 ώρες περπάτημα. Μετά είχαμε ελεύθερο χρόνο για καφεδάκι και ξανά ραντεβού στην Μητρόπολη, όπου πηγαίναμε Φιλελλήνων γι ανα πάρουμε το πούλμαν και επιστροφή.
Σίγουρα μια γεμάτη μέρα, η σημερινή.
Είναι 2025 και φροντίζουμε να είμαστε σε επαφή με τις ρίζες μας και να μαθαίνουμε για τον χώρο που ζούμε και μεγαλώνουμε.